Tuesday, May 11, 2021

ജ്വല്ലറിക്കാരും അതിൽ നിക്ഷേപിച്ചവരും എങ്ങനെയാണ് സകാത്ത് കൊടുക്കേണ്ടത് ?

ചോദ്യം: ജ്വല്ലറിക്കാരും അതിൽ നിക്ഷേപിച്ചവരും എങ്ങനെയാണ് സകാത്ത് കൊടുക്കേണ്ടത്? 

wwww.fiqhussunna.com

ഉത്തരം:

  الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه،  وبعد؛ 

 ജ്വല്ലറിക്കാരൻ തന്റെ കടയിലെ മൊത്തം സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുടെ വിപണനമൂല്യം, കടയുടെ കൈവശമുള്ള ധനം എന്നിവ കണക്കാക്കി 2.5% സകാത്ത് കൊടുക്കണം. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യം ജ്വല്ലറിക്കാരുടെ കൈവശമുള്ള സ്വർണ്ണം വെറും സ്വർണ്ണത്തിന്റെ തൂക്കം അനുസരിച്ചല്ല അതിന്റെ സകാത്ത് നൽകുന്നത്.  മറിച്ച് അത് കച്ചവട വസ്തു ആയതുകൊണ്ടുതന്നെ അതിന്റെ വിപണന മൂല്യം ആണ് കണക്കാക്കേണ്ടത്. അഥവാ ആ ആഭരണങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന ആവറേജ് വില എത്രയാണോ അതാണ്‌ കണക്കുകൂട്ടേണ്ടത്. കൂടെ അവരുടെ കൈവശമുള്ള പണവും കണക്കുകൂട്ടി ആകെ ലഭിക്കുന്ന തുകയുടെ 2.5% സകാത്തായി നൽകണം.

അവർ കണക്കാക്കി കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ നിക്ഷേപിച്ചവർ തങ്ങളുടെ ഷെയറിന്റെ അനുപാതമനുസരിച്ച് ബാധ്യതയായി വരുന്ന സകാത്ത് കണക്കാക്കി കൊടുക്കണം.

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ...


അബ്ദുറഹ്മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് P.N

Sunday, May 9, 2021

ഫിത്വർ സകാത്ത് പണമായി നൽകാമോ ? അതല്ല ഭക്ഷണം തന്നെ നൽകേണ്ടതുണ്ടോ ?.

 



ചോദ്യം: ഫിത്വർ സകാത്ത് പണമായി നൽകാമോ ? അതല്ല ഭക്ഷണം തന്നെ നൽകേണ്ടതുണ്ടോ ?.


www.fiqhussunna.com


ഉത്തരം:


الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه؛


ഫിത്വർ സകാത്ത്  ഭക്ഷണമായിത്തന്നെ നല്കുക എന്നതാണ് നബി (സ) ചര്യ.


عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال : كنا نعطيها في زمن النبي صلى الله عليه وسلم صاعاً من طعام ، أو صاعاً من تمر أو صاعاً من شعير أو صاعا من أقط أو صاعا من زبيب


അബീ സഈദ് അൽ ഖുദരി (റ) നിവേദനം: അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: " പ്രവാചകൻ്റെ കാലത്ത് ഒരു صاع ഭക്ഷണമോ, ഒരു صاع കാരക്കയോ, ഒരു صاع ബാർലിയോ, ഒരു صاع പനീറോ, ഒരു صاع ഉണക്കമുന്തിരിയോ ഒക്കെയാണ് ഫിത്വർ സകാത്തായി നല്‍കാറുണ്ടായിരുന്നത് " - [ബുഖാരി, മുസ്‌ലിം]. 

അതിനാൽ തന്നെ ഫിത്വർ സകാത്ത് ഭക്ഷണമായെ നൽകാവൂ എന്നതാണ് ഇമാം മാലിക്ക് (റ), ഇമാം ശാഫിഇ (റ), ഇമാം അഹ്മദ് (റ) തുടങ്ങി ബഹുപൂരിപക്ഷം ഫുഖഹാക്കളുടെയും അഭിപ്രായം. ഇമാം അബൂഹനീഫ (റ) പണമായും നല്‍കാം എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭക്ഷണമായെ നല്‍കാവൂ എന്ന് പറഞ്ഞ ഇമാമീങ്ങള്‍ നബി (സ) യുടെ കാലത്ത് പണം നല്‍കാമായിരുന്നിട്ടും റസൂല്‍ (സ) ഭക്ഷണം നല്‍കാന്‍ കല്പിച്ചതാണ് എല്ലാ ഹദീസുകളിലും കാണാന്‍ സാധിക്കുന്നത് എന്നതിനെയാണ് അവലംബിച്ചത്. പാവങ്ങള്‍ക്ക് പെരുന്നാള്‍ ദിവസം ഭക്ഷണത്തിന് മുട്ടുണ്ടാകരുത് എന്നതാണ് അതിന്‍റെ ലക്ഷ്യം എന്നത് ഹദീസിന്‍റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ അവര്‍ വിശദീകരിച്ചു. ഇമാം അബൂ ഹനീഫ (റ) യാകട്ടെ സകാത്തുല്‍ ഫിത്വര്‍ പാവങ്ങള്‍ക്ക് പെരുന്നാള്‍ ദിനത്തില്‍ അവരെ ധന്യരാക്കുക എന്നത് ഭക്ഷണത്തില്‍ മാത്രമല്ല പൊതുവായ അര്‍ത്ഥത്തിലാണ്, അതിനാല്‍ ധനമായും നല്‍കാം എന്നും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.  

ഭക്ഷണമായാണ് നല്‍കേണ്ടത് എന്നാല്‍ ഭക്ഷണം നല്‍കുന്നത് പാവങ്ങള്‍ക്ക് പ്രയാസകരവും പണമായി നല്‍കുന്നത് കൂടുതല്‍ ഉചിതമായി വരുന്ന സാഹചര്യങ്ങളില്‍ പണമായി നല്‍കാം എന്ന് ശൈഖുല്‍ ഇസ്‌ലാം ഇബ്നു തൈമിയയെപ്പോലുള്ള പണ്ഡിതന്മാരും അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 


ഏതായാലും ഫിത്വര്‍ സകാത്ത് പണമായി നല്‍കിയാല്‍ വീടുമോ എന്നത് അഭിപ്രായഭിന്നതയുള്ള കാര്യമാണ്. ഭക്ഷണമായി നല്‍കിയാല്‍ നിറവേറുമെന്നത് ഏകാഭിപ്രായമുള്ള കാര്യവുമാണ്. മാത്രമല്ല ഫിത്വര്‍ സകാത്ത് പരാമര്‍ശിക്കുന്ന ഹദീസുകളിലെല്ലാം ഭക്ഷണമായി നല്‍കാനാണ്  പരാമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കൂടുതല്‍ പ്രബലമായ അഭിപ്രായവും കൂടുതല്‍ സൂക്ഷ്മതയുമെല്ലാം ഭക്ഷണമായി നല്‍കല്‍ തന്നെയാണ്. ശൈഖ് ഇബ്നു ബാസ്, ശൈഖ് ഇബ്നു ഉസൈമീൻ (رحمهما الله) തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതന്മാരും, ലജ്നതുദ്ദാഇമയുമെല്ലാം ഭക്ഷണമായി മാത്രമേ ഫിത്വർ സകാത്ത് നൽകാവൂ എന്നാണു പ്രമാണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചത് പോലെ ഭക്ഷണമായി നല്‍കലാണ് കൂടുതല്‍ സൂക്ഷ്മതയും അഭിപ്രായഭിന്നതയില്‍ നിന്നും പുറംകടക്കാന്‍ നല്ലതും. ഇതോടൊപ്പം സാന്ദർഭികമായി പറയാനുള്ളത് ലോക്ക് ഡൗൺ കാരണത്താലോ മറ്റോ ഭക്ഷണമായി പാവപ്പെട്ടവർക്ക് ഒരുനിലക്കും എത്തിച്ചു നൽകാൻ സാധിക്കാതെ വരുന്ന ഒരു സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ അവിടെ പണമായി നൽകുകയോ, അതല്ലെങ്കിൽ പാവപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ച് കാര്യം പറയുകയും ശേഷം സൗകര്യപ്പെടുമ്പോൾ അതവർക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കുകയോ ചെയ്യാം. കാരണം അതൊരു നിർബന്ധിത സാഹചര്യമാണല്ലോ.

അതുപോലെ ദരിദ്രർക്ക് ഭക്ഷണമായി എത്തിച്ചുകൊടുക്കാന്‍ വേണ്ടി വിശ്വാസയോഗ്യരായ ആളുകളെ അതിന്‍റെ പണം എല്പിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. അത് അനുവദനീയമായ വക്കാലത്തുകളിൽ പെട്ടതാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  പാവപ്പെട്ടവരിലെക്ക് അത് ഭക്ഷണമായാണ് എത്തേണ്ടത് എന്നതാണ് ഭക്ഷണമായി നല്‍കണം എന്നതുകൊണ്ട്‌ ഉദ്ദേശിച്ചത്. പാവപ്പെട്ടവര്‍ക്ക് ഫിത്വര്‍ സകാത്തിന്‍റെ ഭക്ഷണം എത്തിച്ച് കൊടുക്കുന്ന മഹല്ല് സംവിധാനങ്ങളിലോ മറ്റോ  പണം എല്പിക്കുന്നതില്‍ തെറ്റില്ല. 

റസൂലിന്‍റെ കാലത്തെ ഒരു صاع എന്ന് പറയുന്നത്, അന്നത്തെ മദീനത്തെ ഒരു صاع ൽ ഗോതമ്പ് നിറച്ച് തൂക്കി നോക്കിയപ്പോൾ 2.040  കിലോ ഗ്രാം  ആണ്  തൂക്കം  എന്ന് ശൈഖ് ഇബ്നു ഉസൈമീൻ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ  الشرح الممتع എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  

പെരുന്നാളിന് ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം മുന്നെ തന്നെ അത് നൽകൽ അനുവദനീയമാണ്. സ്വഹാബത്ത് അപ്രകാരം അവരുടെ ഫിത്വർ സകാത്ത് നൽകാറുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് ഹദീസുകളിൽ കാണാം. പണം സ്വരൂപിച്ച് പെരുന്നാള്‍ നമസ്കാരത്തിന് മുന്നോടിയായി പാവങ്ങള്‍ക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങള്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ കയ്യില്‍ രണ്ട് ദിവസത്തിന് മുന്പെയും നല്‍കാം. അവരത് ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം മുതല്‍ ഈദ് നമസ്കാരം വരെയുള്ള സമയത്താണ് നിര്‍വഹിക്കേണ്ടത് എന്ന് മാത്രം. 

അത് പെരുന്നാൾ നമസ്കാരത്തിന് മുന്പായി നൽകിയെങ്കിൽ മാത്രമേ ഫിത്വർ സകാത്തായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. റസൂല്‍ (സ) പറഞ്ഞു: " നമസ്കാരത്തിന് മുന്പായി ഒരാൾ അത് നിർവഹിക്കുകയാണ്‌ എങ്കിൽ അത് സ്വീകാര്യയോഗ്യമായ (ഫിത്വർ) സകാത്താണ്. എന്നാൽ നമസ്കാര ശേഷമാണ് ഒരാൾ അത് നിർവഹിക്കുന്നതെങ്കിൽ കേവലം സ്വദഖകളിൽ ഒരു സ്വദഖ മാത്രമായിരിക്കും അത്" - അബൂ ദാവൂദ്. 

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ ..
____________________________

അബ്‌ദുറഹ്‌മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് പി. എൻ 

Thursday, May 6, 2021

ലോക്ക് ഡൗൺ കാരണം ഫിത്വർ സകാത്ത് നേരത്തെ വിതരണം ചെയ്യാമോ?


ചോദ്യം: ലോക്ക് ഡൗൺ കാരണം ഫിത്വർ സകാത്ത് നേരത്തെ വിതരണം ചെയ്യാമോ?

www.fiqhussunna.com

ഉത്തരം:

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه وبعد؛

അതെ ചെയ്യാം. പെരുന്നാൾ നമസ്കാരത്തിന് മുൻപായി വിതരണം ചെയ്യേണ്ടതുള്ളതുകൊണ്ട് ലോക്ക് ഡൗൺ കാരണം വിതരണം തടസ്സപ്പെടുമെന്ന് ഭയപ്പെട്ടാൽ നേരത്തെ തന്നെ ഫിത്വർ സകാത്ത് വിതരണം ചെയ്യാം. ഈ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ലേഖനം വായിക്കുക : [https://www.fiqhussunna.com/2020/05/blog-post_44.html ലോക്ക് ഡൗൺ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഫിത്വർ സകാത്ത് എങ്ങനെ നൽകും ? ]. 

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ .. 
__________________

 അബ്ദുറഹ്മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് പി. എൻ 

Tuesday, May 4, 2021

പലിശക്കടം, ലോൺ ഉള്ള ആൾക്ക് സകാത്തിൽ നിന്നും കൊടുക്കാമോ ?.


ചോദ്യം: ഒരാൾക്ക് ബേങ്കിൽ നിന്നും പലിശക്ക് ലോണെടുത്ത് കടമുണ്ട്. അയാൾക്ക് ആ കടം വീട്ടാൻ സകാത്തിൽ നിന്നും കൊടുക്കാമോ ? 

www.fiqhussunna.com

ഉത്തരം: 

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه ، وبعد؛ 

പലിശ എന്നത് വളരേയധികം ഗൗരവമുള്ള കാര്യമാണ്. അല്ലാഹുവിനോടും റസൂലിനോടും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിന് സമാനമായ അതി ഗൗരവമുള്ള പാപമായി വിശുദ്ധ ഖുർആൻ അതിനെ കണക്കാക്കുന്നു.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ*فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْب مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ

" സത്യവിശ്വാസികളെ, നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ സൂക്ഷിക്കുകയും അവശേഷിക്കുന്ന  പലിശയില്‍ നിന്നും  പൂര്‍ണമായും വിട്ടുകളയുകയും ചെയ്യുക. നിങ്ങള്‍ യഥാര്‍ത്ഥ വിശ്വാസികള്‍ ആണെങ്കില്‍ ,,, നിങ്ങള്‍ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കില്‍ അല്ലാഹുവിന്റെയും റസൂലിന്റെയും പക്ഷത്തു നിന്ന് (നിങ്ങള്‍ക്കെതിരിലുള്ള) സമരപ്രഖ്യാപനത്തെപ്പറ്റി അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക. നിങ്ങള്‍ പശ്ചാത്തപിച്ച് മടങ്ങുകയാണെങ്കില്‍ നിങ്ങളുടെ മൂലധനം നിങ്ങള്‍ക്ക് തന്നെ കിട്ടുന്നതാണ്. നിങ്ങള്‍ അക്രമം ചെയ്യരുത്. നിങ്ങള്‍ അക്രമിക്കപ്പെടുകയും അരുത് " [അല്‍ ബഖറ - 278,279].


പലിശ ഏഴ് വൻപാപങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മാത്രമല്ല പലിശയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നവരെ അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂൽ ശപിക്കുകയും അവരെല്ലാം പാപത്തിൽ തുല്യരാണെന്ന് പഠിപ്പിച്ചിട്ടുമുണ്ട്: 

عَنْ جَابِرٍ رضي الله عنه قَالَ : لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا ، وَمُؤْكِلَهُ ، وَكَاتِبَهُ ، وَشَاهِدَيْهِ ، وَقَالَ هُمْ سَوَاءٌ

ജാബിര്‍ ബിന്‍ അബ്ദുല്ലയില്‍ നിന്നും നിവേദനം, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "പലിശ തിന്നുന്നവനെയും, തീറ്റിക്കുന്നവനെയും (അടക്കുന്നവനെയും), അത് എഴുതി വെക്കുന്നവനെയും, അതിന് സാക്ഷി നില്‍ക്കുന്നവരെയും പ്രവാചകന്‍(സ) ശപിച്ചിരിക്കുന്നു" . എന്നിട്ടദ്ദേഹം പറഞ്ഞു : " അവരെല്ലാം ഒരുപോലെയാണ് " . [സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം].

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വിശ്വാസി ഒരിക്കലും പലിശയുമായി ബന്ധപ്പെടരുത്. ഇനി അങ്ങനെ സംഭവിച്ചു പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ തന്നെ ഇനിയൊരിക്കലും ചെയ്യുകയില്ലെന്ന് ദൃഢനിശ്ചയമെടുക്കുകയും അല്ലാഹുവിനോട് പൊറുക്കലിനെ ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ഖേദിച്ച് മടങ്ങുകയും ചെയ്യണം. പലിശയുടെ ഗൗരവം നേരത്തെ എഴുതിയ ഈ ലേഖനത്തിൽ വായിക്കാം [https://www.fiqhussunna.com/2013/04/blog-post_25.html]

ഇനി ചോദിച്ച വിഷയത്തിലേക്ക് വരാം. ഒരാൾക്ക് പലിശയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ കടമുണ്ടെങ്കിൽ അത് വീട്ടാൻ സകാത്തിൽ നിന്നും കൊടുക്കാമോ എന്നുള്ളതാണ് ഇവിടെ ചോദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. അയാൾ ആ കാര്യത്തിൽ തൗബ ചെയ്ത് മടങ്ങുകയും ഖേദിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട് എന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടാലല്ലാതെ അയാൾക്ക് സകാത്തിൽ നിന്നോ, ആ കടം വീട്ടാനുള്ള മറ്റുള്ള നിലക്കുള്ള സഹായങ്ങളോ ഒന്നും തന്നെ നൽകാവതല്ല. കാരണം പലിശക്ക് കടമെടുക്കുന്നവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും അവരുടെ പാപത്തിന് സഹായമാകാനുമുള്ളതല്ല സകാത്ത്. പലിശയുമായി ബന്ധപ്പെടാത്ത വളരെ പ്രയാസപ്പെടുന്ന അനേകം അവകാശികളെ നമുക്കും ചുറ്റും കാണാം. പലിശയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നവർ ദുരിതമനുഭവിക്കും എന്ന് റബ്ബ് പറഞ്ഞിരിക്കെ പിന്നെ അതിൽ നിന്നും ഖേദിച്ച് മടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്ത ആളുകളെ ഒരർത്ഥത്തിലും സഹായിക്കാൻ പാടില്ല. 

എന്നാൽ ഒരാൾ ബുദ്ധിമോശം കൊണ്ട് അപ്രകാരം ചെയ്ത് പോകുകയും അതിൽ ഖേദിച്ച് മടങ്ങുകയും, അതിൽ ഖേദിച്ച് മടങ്ങിയ വ്യക്തിയാണ് എന്ന് നമുക്ക് പ്രത്യക്ഷത്തിൽ  ബോധ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട് എങ്കിൽ അയാളുടെ ബാധ്യതകൾ തീർക്കാൻ അയാൾക്ക് മറ്റു മാർഗങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത പക്ഷം അയാളെ നമുക്ക് സകാത്തിൽ നിന്നും സഹായിക്കാം. 

ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ശൈഖ് ഇബ്നു ഉസൈമീൻ (റ) ഇപ്രകാരം മറുപടി നൽകിയത് കാണാം:

 " مسألة : من غرم في محرم ، هل نعطيه من الزكاة ؟، الجواب : إن تاب أعطيناه ، وإلا لم نعطه ، لأن هذا إعانة على المحرم ، ولذلك لو أعطيناه استدان مرة أخرى" 

"ഒരാൾ ഹറാമായ കാര്യത്തിൽ കടക്കാരനായാൽ, അയാൾക്ക് നാം  സകാത്തിൽ നിന്നും നൽകാമോ ?. ഇതിൻ്റെ മറുപടി : അയാൾ തൗബ ചെയ്‌താൽ മാത്രം നൽകാം എന്നതാണ്. തൗബ ചെയ്തില്ലയെങ്കിൽ നാം നൽകുകയില്ല. കാരണം അത് ഹറാമിനുള്ള സഹായമായിത്തീരും. നാം അയാൾക്ക് നൽകിയാൽ അയാൾ വീണ്ടും അത്തരം കടങ്ങളെടുക്കും"  - [الشرح الممتع : 6/ 235].

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹറാമായ കാര്യങ്ങളുടെ പേരിൽ ഒരാൾ കടക്കാരനായാൽ ആ കടം വീട്ടാൻ നാം സകാത്തിൽ നിന്നും നൽകുകയില്ല. അയാൾ തൗബ ചെയ്തു എന്ന് വ്യക്തമായ ബോധ്യം ഉണ്ടെങ്കിലല്ലാതെ. അതുപോലെത്തന്നെ കടക്കാരൻ എന്ന നിലക്ക് ഒരാൾക്ക് സകാത്തിൽ നിന്നും നൽകുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട പൊതുനിയമമാണ്, കടക്കാരനായ ആൾക്ക് സ്വന്തമായി കടം വീട്ടാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിലേ അയാൾ സകാത്തിൽ നിന്നും അർഹനാകൂ. അഥവാ അയാളുടെ പ്രാഥമിക ആവശ്യങ്ങൾ കഴിച്ച് കടം വീട്ടാൻ ആവശ്യമായ പണമോ സ്വത്തോ കൈവശം ഉണ്ട് എങ്കിൽ അയാൾക്ക് സകാത്തിന് അർഹരാകുകയില്ല. 

ഈയടുത്ത് ഒരു സഹോദരൻ പറഞ്ഞ അനുഭവം, ഒരു സ്ത്രീ കടബാധ്യത സൂചിപ്പിച്ച് സകാത്തിനായി സമീപിച്ചു. ആ സ്ത്രീക്ക് താമസിക്കുന്ന വീടും സ്ഥലവും കൂടാതെ നല്ല വില ലഭിക്കുന്ന ഒരു പ്ലോട്ട് ഉണ്ട് എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. അത് സൂചിപ്പിച്ചപ്പോൾ എൻ്റെ സ്വത്ത് വിറ്റ് കടം വീട്ടാൻ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു തരണോ എന്നാണു ആ സ്ത്രീ പ്രതികരിച്ചത്. അവരുടെ വീടും സ്ഥലവും പ്രാഥമികമായ ആവശ്യമാണ് എന്ന് കണക്കാക്കാം. എന്നാൽ അതിൽ കൂടുതലുള്ള സ്ഥലം കടം വീട്ടാൻ അവർക്ക് വിൽക്കാമല്ലോ. ഇവിടെ അവർ സകാത്തിന് അർഹയല്ല. ഇങ്ങനെ സ്വന്തമായി തൻ്റെ കടങ്ങൾ തീർക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നിട്ടും അത് ചെയ്യാതെ സകാത്ത് ആവശ്യപ്പെടുന്നവരും സമൂഹത്തിലുണ്ട്. അവർ അർഹരല്ല. സ്വന്തമായി കടം വീട്ടാൻ പരിശ്രമിക്കുകയും അതിന് കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിക്കേ കടക്കാരൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ സകാത്തിന് അർഹനാകുന്നുള്ളൂ. അയാൾക്ക് സകാത്തിനത്തിൽ നൽകപ്പെടുന്ന തുകയാകട്ടെ കടം വീട്ടാൻ വേണ്ടി തന്നെ വിനിയോഗിക്കപ്പെടുകയും വേണം. 

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ ... 


അബ്‌ദുറഹ്‌മാൻ അബ്‌ദുല്ലത്തീഫ്‌ പി. എൻ 

Wednesday, April 28, 2021

കോവിഡ് ടെസ്റ്റ്, വാക്സിൻ ഇവ മുഖേന നോമ്പ് മുറിയുമോ ? മറുപടി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.


ചോദ്യം: കോവിഡ് ടെസ്റ്റ്, വാക്സിൻ ഇവ മുഖേന നോമ്പ് മുറിയുമോ ?മറുപടി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.


www.fiqhussunna.com 

ഉത്തരം: 

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه ، وبعد؛ 

കോവിഡ് ടെസ്റ്റ് ചെയ്തത് കൊണ്ടോ , വാക്‌സിൻ സ്വീകരിച്ചത് കൊണ്ടോ നോമ്പ് മുറിയുകയില്ല. ഒരാൾ തൻ്റെ ശരീരത്തിലേക്ക് കുത്തിവെപ്പിലൂടെ സ്വീകരിക്കുന്ന മരുന്നുകളെ രണ്ടായി തരം തിരിക്കാം. ഒന്ന് ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമാകുന്നത്, മറ്റൊന്ന് ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമാകാത്തവ. 

ഇതിൽ രോഗിക്ക് ഗ്ലൂക്കോസ് കയറ്റുന്നത് പോലെ  ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമായി ഗണിക്കാവുന്നവയാണ് എങ്കിൽ അവ നോമ്പ് മുറിയാൻ കാരണമാകും. എന്നാൽ അല്ലാത്തവ നോമ്പ് മുറിയാണ് കാരണമാകുകയില്ല.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇൻസുലിൻ , ലോക്കൽ അനസ്തേഷ്യ, വാക്‌സിൻ ഇവയൊന്നും നോമ്പ് മുറിയാണ് കാരണമാകുകയില്ല. 

ജിദ്ദയിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്‌ട്ര ഫിഖ്ഹ് അക്കാദമിയുടെ കോൺഫറൻസിൽ ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയ്ത ശേഷം അവർ എത്തിച്ചേർന്ന തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇപ്രകാരം കാണാം: 

 "الأمور الآتية لا تعتبر من المفطرات : الحُقن العلاجية الجلدية أو العضلية أو الوريدية، باستثناء السوائل والحقن المغذية"

"ഈ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ നോമ്പ് മുറിയുന്നവയിൽ പെടുകയില്ല: ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമാകുന്ന ഇഞ്ചക്ഷനുകളും മെഡിസിനുകളും ഒഴികെ   തൊലിയിലോ, മസിലിലോ , ഞരമ്പിലോ എടുക്കുന്ന ചികിത്സാ ഇഞ്ചക്ഷനുകൾ നോമ്പ് മുറിക്കുകയില്ല"  - 

[قرار مجمع الفقه الإسلامي المنعقد في دورة مؤتمره العاشر بجدة في المملكة العربية السعودية خلال الفترة من 23-28 صفر 1418هـ الموافق 28 - حزيران (يونيو) - 3 تموز (يوليو) 1997م]  

അതുപോലെ ശൈഖ് ഇബ്നു ബാസ് (റ) യോട് ഈ വിഷയം ചോദിക്കപ്പെട്ടു: 

" هل حقن التطعيم تؤثر على الصيام؟".

ചോദ്യം: വാക്‌സിനേഷൻ ഇഞ്ചക്ഷനുകൾ നോമ്പിനെ ബാധിക്കുമോ ?. 

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 

" لا تؤثر، الصيام صحيح، فالإبر التي للتطعيم، والإبر التي للعلاج لا تؤثر على الصحيح، إلا الإبر التي للتغذية، الحقن التي للتغذية، فهذه التي تؤثر، أما الإبر العادية، الحقن العادية للتطعيم وغيره؛ فإن الصواب أنها لا تؤثر، والصوم صحيح.

"ഇല്ല. അവ നോമ്പിനെ ബാധിക്കുകയില്ല. വാക്സിൻ എടുത്താലും നോമ്പ് സാധുവാണ്. ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമാകുന്ന കുത്തിവെപ്പുകളല്ലാതെ,  വാക്സിനേഷനും മറ്റു ചികിത്സാ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഇഞ്ചക്ഷനുമൊന്നും  നോമ്പിനെ ബാധിക്കുകയില്ല. ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾക്ക് പകരമാകുന്ന രൂപത്തിലുള്ളവ നോമ്പിനെ ബാധിക്കും. എന്നാൽ സാധാരണ വാക്സിനേഷനും മറ്റുമൊക്കെയായിട്ടുള്ള ഇഞ്ചക്ഷനുകളാകട്ടെ ശരിയായ അഭിപ്രായപ്രകാരം അവ നോമ്പിനെ ബാധിക്കുകയില്ല. അയാളുടെ നോമ്പ് ശരിയായിരിക്കും". - [https://binbaz.org.sa/fatwas/28463/].

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കോവിഡ് വാക്സിൻ എടുക്കുന്നതു കോവിഡ് ടെസ്റ്റ് നടത്തുന്നതോ ഒന്നും തന്നെ നോമ്പ് മുറിയാണ് ഇടവരുത്തുകയില്ല. 

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ... 

___________________________

അബ്ദുറഹ്മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് PN 

സകാത്ത് ഒരു പഠനം EP 11 I സംശയനിവാരണം ഭാഗം 1 സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുടെ സക്കാത്ത്

Tuesday, April 27, 2021

ജോലിയിലെ പ്രയാസം കാരണം നോമ്പ് ഒഴിവാക്കാമോ ?


ചോദ്യം: ജോലിയുടെ കാഠിന്യം കാരണം നോമ്പെടുക്കാൻ പ്രയാസം. പിന്നീട് നോറ്റു വീട്ടിയാൽ മതിയോ..?. 

www.fiqhussunna.com

ഉത്തരം: 

الحمد لله والصلاة السلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه، وبعد؛ 

പരിശുദ്ധ റമദാനിലെ നോമ്പ് ഒരു വിശ്വാസിക്ക് നിർബന്ധമാണല്ലോ. ജോലിക്ക് വേണ്ടി അത് മുറിക്കാം എന്ന് പൊതുവായി പറയുക സാധ്യമല്ല. റമദാനിലെ നോമ്പ് നിർബന്ധമായ ഇബാദത്തും പരിശുദ്ധ ഇസ്‌ലാമിലെ പഞ്ച സ്തംഭങ്ങളിൽ ഒന്നുമാണ്. ജോലിയിലും മറ്റു കാര്യങ്ങളിലുമൊക്കെ ആവശ്യമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്ത് നോമ്പ് നോൽക്കുകയാണ് ഒരു വിശ്വാസി ചെയ്യേണ്ടത്.   

ഇനി ഒരാളുടെ ജോലി വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും ആളുകളുടെ സുരക്ഷയുമായോ, ജീവനുമായോ ഒക്കെ ബന്ധപ്പെട്ട് നിൽക്കുന്നതും ഒഴിച്ചുകൂടാൻ പറ്റാത്തതുമായ ജോലിയാണ് എങ്കിൽ,  നോമ്പിനോടൊപ്പം  ആ ജോലി ചെയ്യാൻ സാധിക്കാതെ വന്നാൽ മാത്രം നോമ്പ് ഒഴിവാക്കുകയും പിന്നീട് നോറ്റുവീട്ടുകയുമാവാം. അത്തരം കൃത്യമായ കാരണം ഉണ്ടാകണം എന്നർത്ഥം. 

എന്നാൽ അല്ലാത്ത മറ്റു ജോലികളൊക്കെ ആണെങ്കിൽ നോമ്പ് ഉപേക്ഷിക്കുകയല്ല മറിച്ച് അതിൻ്റെ സമയക്രമം മാറ്റുകയോ, ജോലിയിൽ ആവശ്യമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ കൊണ്ടവരുകയോ, ഇനി അതിനും സാധിക്കാത്ത പക്ഷം ലീവ് എടുക്കുകയോ ഒക്കെയാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. . 


ഇനി ചില ആളുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നോമ്പായാൽ പോലും കുടുംബം പട്ടിണി കിടക്കാതിരിക്കണമെങ്കിൽ അദ്ധ്വാനിച്ചേ മതിയാകൂ എന്ന രൂപത്തിലുള്ള ആളുകൾ ഉണ്ട്. ഒരുപക്ഷെ മറ്റു ജോലികൾ അവർക്ക് വശമില്ലായിരിക്കാം. അവർക്ക് ചിലപ്പോൾ വല്ലാത്ത ക്ഷീണം ഉണ്ടാകുകയും നോമ്പ് മുറിക്കേണ്ടി വരുന്ന നിർബന്ധിത സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്‌താൽ നോമ്പ് മുറിക്കുകയും പിന്നീട് നോറ്റു വീട്ടുകയും ചെയ്യാം. അതൊരു നിർബന്ധിത സാഹചര്യമാണല്ലോ. 

എന്നാൽ അത്തരം ഒരു നിർബന്ധിത സാഹചര്യം ഇല്ലാത്ത ഒരാൾക്ക് കേവലം ജോലി കാരണം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് നോമ്പ് ഒഴിവാക്കാവുന്നതല്ല. ഓരോരുത്തരുടെയും നിയ്യത്തും സാഹചര്യങ്ങളും അല്ലാഹു സൂക്ഷമമായി അറിയുന്നുവല്ലോ... 

 ലജ്‌നതുദ്ദാഇമയോട് ഈ വിഷയ സംബന്ധമായി വന്ന ചോദ്യത്തിന്  അവർ നൽകിയ മറുപടി: 

من المعلوم من دين الإسلام بالضرورة أن صيام شهر رمضان فرض على كل مكلف وركن من أركان الإسلام ، فعلى كل مكلف أن يحرص على صيامه تحقيقاً لما فرض الله عليه ، رجاء ثوابه وخوفاً من عقابه دون أن ينسى نصيبه من الدنيا ، ودون أن يؤثر دنياه على أخراه ، وإذا تعارض أداء ما فرضه الله عليه من العبادات مع عمله لدنياه وجب عليه أن ينسق بينهما حتى يتمكن من القيام بهما جميعاً ،  يجعل الليل وقت عمله لدنياه ، فإن لم يتيسر ذلك أخذ إجازة من عمله شهر رمضان ولو بدون مرتب ، فإن لم يتيسر ذلك بحث عن عمل آخر يمكنه فيه الجمع بين أداء الواجبين ولا يؤثر جانب دنياه على جانب آخرته ، فالعمل كثير ، وطرق كسب المال ليست قاصرة على مثل ذلك النوع من الأعمال الشاقة

"പ്രായപൂർത്തി എത്തിയ വിവേകമുള്ള ഓരോ മുസ്‌ലിമിനും നോമ്പ് നിർബന്ധമാണ് എന്നതും അത് ദീനിൻ്റെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് എന്നതും ദീനിലെ ബാലപാഠമാണല്ലോ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തൻ്റെ ഭൗതികപരമായ ആവശ്യങ്ങളെ വിസ്മരിക്കാതെത്തന്നെ അല്ലാഹുവിൻ്റെ പ്രതിഫലം കരസ്ഥമാക്കാനും ശിക്ഷയിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാനും വേണ്ടി  അല്ലാഹു  തആല കല്പിച്ച ആ ഫർള് പൂർത്തീകരിക്കാൻ പ്രായപൂർത്തിയെത്തിയ വിവേകമുള്ള ഓരോ വിശ്വാസിയും പരിശ്രമിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അവിടെ തൻ്റെ ദുനിയാവ് ആഖിറത്തിന് തടസ്സമാകരുത്. ഇനി തൻ്റെ ഭൗതികപരമായ തൊഴിലും ആവശ്യങ്ങളും ഇബാദത്തുകൾക്ക് തടസ്സമായി വന്നാൽ അവ രണ്ടും നിർവഹിക്കാവുന്ന വിധം ക്രമീകരണങ്ങൾ നടത്തുകയാണ് ഒരാൾ ചെയ്യേണ്ടത്. സാധിക്കുമെങ്കിൽ തൻ്റെ ജോലി രാത്രീയാക്കി അത് പരിഹരിക്കാം. ഇനി അതിന് സാധിക്കാത്ത പക്ഷം റമളാനിൽ ലീവ് എടുക്കാം, സാലറി ഇല്ലാത്ത ലീവാണെങ്കിൽ പോലും. ഇനി അത് ഒരാൾക്ക് സാധിക്കുകയില്ലയെങ്കിൽ തനിക്ക് തൻ്റെ ഇബാദത്തുകളും ഭൗതികപരമായ ആവശ്യങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകാൻ സാധിക്കുന്ന മറ്റൊരു ജോലി അന്വേഷിക്കാം. ഈ ജോലി മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന് പറയാൻ സാധിക്കില്ലല്ലോ".  - [فتاوى اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء : ( 10 / 234 – 236 ) ].

അഥവാ പരമാവധി ഒരാൾ ഈ വിഷയത്തിൽ സൂക്ഷ്‌മത പുലർത്തുക തന്നെ വേണം എന്നർത്ഥം.

അല്ലാഹു അനുഗഹിക്കുമാറാകട്ടെ... 

_____________________________


അബ്‌ദുറഹ്‌മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് പി. എൻ 

കച്ചവടക്കാരൻ ക്രെഡിറ്റിൽ എടുത്ത സ്റ്റോക്കിന് സകാത്ത് കൊടുക്കേണ്ടതുണ്ടോ ?.


ചോദ്യം: അസ്സലാമു അലൈകും വ റഹ്മതുല്ലാഹ്...  പ്രിയപ്പെട്ട ഉസ്താദേ, കച്ചവട സംബന്ധമായ ഒരു സംശയം ചോദിക്കുകയാണ് .കച്ചവട  വസ്തുവിൻറെ സക്കാത്ത് കാൽക്കുലേറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ ക്രെഡിറ്റിന് എടുത്ത സാധനങ്ങൾ നിലവിലുള്ള സ്റ്റോക്കിൻറെ കൂടെ  ഉൾപ്പെടുത്തി അവയ്ക്കും കൂടി സകാത്ത് കൊടുക്കേണ്ടതുണ്ടോ ?. 

www.fiqhussunna.com 

ഉത്തരം:

..وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته 


الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن والاه ، وبعد؛ 


ഒരു കച്ചവടക്കാരൻ്റെ കൈവശം ക്രെഡിറ്റിൽ എടുത്ത സ്റ്റോക്ക് ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ നമുക്ക് രണ്ടായി തരം തിരിക്കാം.

ഒന്ന്: ആ കച്ചവടക്കാരൻ വാങ്ങിക്കുകയും തൻ്റേത് ആയിത്തീരുകയും ചെയ്ത സ്റ്റോക്ക്. അത് അദ്ദേഹം ക്രെഡിറ്റിൽ കടമായി എടുത്തതാണെങ്കിലും ശരി തൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലേക്ക് വരുന്ന രൂപത്തിൽ അത് പർച്ചേസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ സകാത്ത് നൽകേണ്ട സ്റ്റോക്കിൽ അതും ഉൾപ്പെടും.

അദ്ദേഹത്തിന് അതിൻ്റെ പണം കൊടുത്ത് തീർക്കാൻ ബാധ്യതയായുണ്ടെങ്കിൽ കൂടി, അത് അദ്ദേഹം പർച്ചേസ് ചെയ്യുകയും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സ്റ്റോക്ക് ആയി മാറുകയും ചെയ്തതിനാൽ സ്വാഭാവികമായും ആ കടയുടെ സകാത്ത് കണക്കാക്കുമ്പോൾ സ്റ്റോക്കിൽ അതും ഉൾപ്പെടുത്തണം. സകാത്ത് നൽകാനുള്ള കാലാവധി എത്തുമ്പോൾ അതിന് സകാത്ത് നൽകുകയും വേണം. 

രണ്ട്:  ഇനി രണ്ടാമത്തെ രൂപം ഒരാൾ മറ്റൊരു കമ്പനിയുടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ കുറച്ച് സാധനങ്ങൾ തൻ്റെ കടയിൽ ഡിസ്പ്ളേക്ക്  വെക്കുന്നു. വിറ്റ് പോകുന്നവയുടെ തുക സപ്ലയർക്ക് കൊടുക്കും. ആ വസ്തുക്കൾ തൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലേക്ക് വന്നിട്ടില്ല. അതിൻ്റെ ഉടമസ്ഥർ സപ്ലൈ ചെയ്യുന്ന കമ്പനി തന്നെയാണ്. എങ്കിൽ അതിൻ്റെ സകാത്ത് നൽകേണ്ടത് അവരായിരിക്കും. അത് തൻ്റെ സ്റ്റോക്കിൽ കൂട്ടേണ്ടതില്ല. ആദ്യം പറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്ഥമായി, കേവലം തൻ്റെ ഷോപ്പിൽ ആ പ്രോഡക്റ്റ്സ്  ഡിസ്പ്ളേക്ക് വെക്കുകയും വിൽക്കപ്പെട്ടാൽ ആ വിറ്റവയുടെ തുക സപ്ലയർക്ക് നൽകുകയും വിൽക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ സപ്ലയർ സാധനം തിരിച്ചെടുക്കകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഈ പറയുന്ന രീതി. ഇവിടെ അതിൻ്റെ ഉടമസ്ഥൻ സപ്ലെയിങ് കമ്പനി തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ടുഅതിൻ്റെ സകാത്ത് നൽകേണ്ടതും അവരാണ്. 

ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ ക്രെഡിറ്റിൽ എടുത്തതാണെങ്കിലും അല്ലെങ്കിലും തൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കച്ചവട വസ്‌തുക്കളുടെ സകാത്ത് സമയബന്ധിതമായി നൽകാൻ ഓരോരുത്തരും ബാധ്യസ്ഥരാകും. 

കച്ചവട വസ്തുക്കളുടെ സകാത്ത് നാം മുൻപ് വിശദമായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ ലേഖനം ഈ ലിങ്കിൽ വായിക്കാം:  https://www.fiqhussunna.com/2014/07/blog-post_11.html

അതുപോലെ കച്ചവടക്കാർ സകാത്ത് കണക്ക് കൂട്ടുമ്പോൾ തൻ്റെ കൈവശമുള്ള മൊത്തം സ്റ്റോക്ക് കണക്കാക്കി അതിൻ്റെ ആവറേജ് സെല്ലിങ് പ്രൈസ് + കാശ് എന്നിവ ടോട്ടൽ എത്രയാണോ അതിൻ്റെ രണ്ടര ശതമാനം നൽകിയാൽ മതി. കിട്ടാനുള്ള കടം കൂട്ടുകയോ, കൊടുക്കാനുള്ള കടം കുറക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതില്ല. 

അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ ..
_____________________________

അബ്‌ദുറഹ്‌മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് പി. എൻ 

Wednesday, February 17, 2021

റജബ് മാസത്തിൻ്റെ ശ്രേഷ്ഠത ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതും - ഒരു ലഘു പഠനം



الحمد لله ، والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه أجمعين، أما بعد؛

അല്ലാഹുപവിത്രമാക്കിയ യുദ്ധം നിഷിദ്ധമായ നാല് മാസങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ് റജബ് മാസം. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

 إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ 

"ആകാശങ്ങളും ഭൂമിയും സൃഷ്ടിച്ച ദിവസം അല്ലാഹു രേഖപ്പെടുത്തിയതനുസരിച്ച്‌ അല്ലാഹുവിന്‍റെ അടുക്കല്‍ മാസങ്ങളുടെ എണ്ണം പന്ത്രണ്ടാകുന്നു. അവയില്‍ നാലെണ്ണം ( യുദ്ധം ) വിലക്കപ്പെട്ട  മാസങ്ങളാകുന്നു. അതാണ്‌ വക്രതയില്ലാത്ത മതം. അതിനാല്‍ ആ ( നാല്‌ ) മാസങ്ങളില്‍ നിങ്ങള്‍ നിങ്ങളോട്‌ തന്നെ അക്രമം പ്രവര്‍ത്തിക്കരുത്‌." - [തൗബ: 36].

www. fiqhussunna.com

ഇമാം ത്വബ്'രി (റ) ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) വില്‍ നിന്നും ഈ ആയത്തിന്‍റെ തഫ്സീറില്‍ ഉദ്ദരിച്ചത് കാണാം: "എല്ലാ മാസങ്ങളിലും സ്വന്തത്തോട് അക്രമം പ്രവര്‍ത്തിക്കല്‍ (അഥവാ അധര്‍മ്മം ചെയ്യല്‍) നിഷിദ്ധമാണ്. പിന്നീട് അതില്‍ നിന്നും നാല് മാസങ്ങളെ അല്ലാഹു പ്രത്യേകം എടുത്ത് പറഞ്ഞു. അവയുടെ പവിത്രതയെ മഹത്വപ്പെടുത്തുകയും, അവയിലെ പാപങ്ങളെ ഗൗരവപരമായ പാപങ്ങളും അവയിലെ നന്മകളെ അതിമഹത്തായതായ നന്മകളുമാക്കിയിരിക്കുന്നു." - [തഫ്സീര്‍ ത്വബരി: തൗബ: 36].

  പവിത്രമാക്കപ്പെട്ട നാല് മാസങ്ങളില്‍ ഒന്ന് എന്ന നിലക്കും, ആ മാസങ്ങളില്‍ നിങ്ങള്‍ നിങ്ങളോട് തന്നെ അക്രമം പ്രവര്‍ത്തിക്കരുത് എന്ന് പ്രത്യേകം എടുത്ത് പറഞ്ഞതിനാലും ആ മാസങ്ങള്‍ക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

അബൂബക്കര്‍ (റ) നിവേദനം: റസൂല്‍ (സ) പറഞ്ഞു: " ഒരു വര്‍ഷം പന്ത്രണ്ട് മാസമാകുന്നു. അതില്‍ നാലെണ്ണം പവിത്രമാക്കപ്പെട്ട മാസങ്ങളാണ്. അതില്‍ മൂന്നെണ്ണം തുടര്‍ച്ചയായി വരുന്ന മാസങ്ങളാണ്, അഥവാ ദുല്‍ഖഅദ, ദുല്‍ഹിജ്ജ, മുഹര്‍റം. ജുമാദക്കും ശഅബാനിനും ഇടയിലുള്ള മുളറിന്റെ റജബുമാണത്"  - [متفق عليه]. ഇവിടെ മുളറിന്റെ റജബ് എന്നു പറയാന്‍ കാരണം, പവിത്രമാക്കപ്പെട്ട റജബ് മാസം ഏത് എന്നതില്‍ മുളര്‍ ഗോത്രത്തിനും റബീഅ ഗോത്രത്തിനും ഇടയില്‍ അഭിപ്രായ ഭിന്നതയുണ്ടായിരുന്നു. അത് റമളാന്‍ ആണ് എന്നായിരുന്നു റബീഅ ഗോത്രക്കാര്‍ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാല്‍ മുളര്‍ ഗോത്രക്കാരുടെ വാദം ശരിവച്ചുകൊണ്ടാണ് 'റജബു മുളര്‍' എന്ന് നബി (സ) വ്യക്തമാക്കിയത്.

യുദ്ധം നിഷിദ്ധമാക്കപ്പെട്ട പവിത്രമായ മാസവും തിന്മകളെ അതിഗൗരവപരമായി പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും, നന്മകളെ ഏറെ മഹത്വകാരവും പ്രോത്സാഹനീയവുമായി പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടതുമായ മാസങ്ങളില്‍ ഒരു മാസം എന്നതൊഴിച്ചാല്‍,  പ്രത്യേകമായ മറ്റു ശ്രേഷ്ഠതകളോ ആചാരങ്ങളോ റജബ് മാസത്തിന് പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ധാരാളം കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ട ഹദീസുകളും, ദുര്‍ബല ഹദീസുകളും തെളിവാക്കി ഒട്ടനേകം അനാചാരങ്ങള്‍ റജബ് മാസത്തില്‍ പലരും പ്രവര്‍ത്തിച്ചു വരുന്നതായിക്കാണാം. അത് സംബന്ധമായ വസ്തുതകളെക്കുറിച്ചാണ് നാം ഇവിടെ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നത്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇമാമീങ്ങളുടെ വാക്കുകളിലേക്ക് നമുക്ക് കണ്ണോടിക്കാം:

ഒന്നാമതായി: റജബ് മാസത്തിന് മാത്രം പ്രത്യേകമായുള്ള ശ്രേഷ്ഠതയോ, പ്രത്യേകമായ ആരാധനകളോ ഒന്നും തന്നെ നബി (സ) യില്‍ നിന്നും സ്ഥിരപ്പെട്ട് വന്നിട്ടില്ല.

ഇമാം ഇബ്നു ഹജര്‍ അല്‍ അസ്ഖലാനി (റഹിമഹുല്ല) തന്‍റെ تبيين العجب بما ورد في فضل رجب  അഥവാ 'റജബിന്‍റെ ഫള്'ലുമായി  ബന്ധപ്പെട്ട് വന്നിട്ടുള്ള ആശങ്കകള്‍ വ്യക്തമാക്കല്‍' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ പറയുന്നു: 

قال الحافظُ ابنُ حجرٍ رحمه الله في : «لم يردْ في فضلِ شهرِ رجبٍ، ولا فِي صيامِه، ولا صيامِ شيءٍ منه معيَّنٍ، ولا في قيامِ ليلةٍ مخصوصةٍ فيهِ حديثٌ صحيحٌ يصلحُ للحجَّةِ، وقد سبقني إلى الجزمِ بذلك الإمامِ أبو إسماعيل الهرويُّ الحافظُ»
"റജബ് മാസത്തിന് പ്രത്യേകമായുള്ള ശ്രേഷ്ഠതയോ, അതില്‍ പ്രത്യേകം നോമ്പ് നോല്‍ക്കുന്നതോ, അതിലെ പ്രത്യേക ദിവസങ്ങള്‍ തിരഞ്ഞെടുത്ത് നോമ്പ് നോല്‍ക്കുന്നതോ, അതിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക രാവില്‍ രാത്രി നമസ്കാരം നിര്‍വഹിക്കുന്നതോ സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തെളിവ് പിടിക്കാന്‍ കൊള്ളാവുന്ന ഒരു ഹദീസും റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എനിക്ക് മുന്‍പ് ഇമാം ഹാഫിള് അബൂ ഇസ്മാഈല്‍ അല്‍ ഹറവി തന്നെ അക്കാര്യം തീര്‍ത്ത് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്." - [ تبيين العجب بما ورد في فضل رجب - ص9]. മാലിക്കീ മദ്ഹബിലെ പ്രഗല്‍ഭ പണ്ഡിതനായ ഇമാം ഹത്ത്വാബ് അല്‍ മാലിക്കി റഹിമഹുല്ല തന്‍റെ 'മവാഹിബുല്‍ ജലീല്‍ ശര്‍ഹു മുഖ്തസറുല്‍ ഖലീല്‍' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ വോ: 3 പേജ് 320 ല്‍ ഇമാം ഇബ്നു ഹജറിന്റെ വാക്കുകള്‍ എടുത്ത് കൊടുക്കുകയും വളരെ ശക്തമായി അതിനെ പിന്തുണക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

റജബ് മാസത്തില്‍ ആരാധനകള്‍ അനുഷ്ടിക്കുന്നത് എന്ന നിഷിദ്ധമാണ് എന്ന നിലക്കല്ല, എന്നാല്‍ പ്രത്യേകമായി റജബ് മാസമാണ് എന്ന കാരണത്താല്‍ ആരാധനകള്‍ അര്‍പ്പിക്കല്‍ ഒരര്‍ത്ഥത്തിലും സ്ഥിരപ്പെട്ട് വന്നിട്ടില്ല. പവിത്രമാക്കപ്പെട്ട മാസങ്ങള്‍ എന്ന നിലക്ക് ദുല്‍ഖഅദ, ദുല്‍ഹിജ്ജ, മുഹര്‍റം മാസങ്ങള്‍ക്ക് എന്ത് ശ്രേഷ്ഠതയാണോ ഉള്ളത് അതുമാത്രമേ റജബിനും ഉള്ളൂ.

രണ്ടാമതായി: റജബുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ധാരാളം കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ട ഹദീസുകള്‍ ഉണ്ട്. നബി (സ) യുടെ മേല്‍ കളവായി കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടവയാണവ. മറ്റു ചിലത് ളഈഫായവയും: 

  1. "ആദ്യമായി റജബ് മാസം അറിയിക്കുന്നവന് നരകം നിഷിദ്ധമാണ്" (ഇങ്ങനെയൊരു ഹദീസ് പ്രാമാണികമായ ഒരു ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ഇല്ല എന്ന് മാത്രമല്ല. അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂലിന്‍റെ മേലുള്ള പച്ചക്കളവാണ്. ഇന്‍റര്‍നെറ്റിലൂടെ ആരോ പടച്ചുവിട്ട കളവ്).
    .
  2. "റജബ് അല്ലാഹുവിന്‍റെ മാസമാണ്. ശഅബാന്‍ എന്റെയും റമളാന്‍ എന്‍റെ ഉമ്മത്തിന്റെയും" - (ഈ ഹദീസ്, ضعيف അഥവാ ദുര്‍ബലമാണ്)
    .
  3. "റജബില്‍ നിന്ന് ഈമാനോടെയും, പ്രതിഫലേച്ഛയോടെയും ആരെങ്കിലും നോമ്പ് നോല്‍ക്കുകയാണെങ്കില്‍......" - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  4.  "റജബിന് മറ്റു സര്‍വ മാസങ്ങളെക്കാളുമുള്ള ശ്രേഷ്ഠത .... " - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  5.  "റജബില്‍ ഒരു വിശ്വാസിയുടെ പ്രയാസം ആരെങ്കിലും നീക്കിക്കൊടുത്താല്........ " - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  6. "റജബിലെ ദിനങ്ങള്‍ ആറാനാകാശത്തിലെ കവാടത്തിന്മേല്‍ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതില്‍ നിന്ന് ഒരു ദിനമെങ്കിലും ആരെങ്കിലും നോമ്പ് പിടിച്ചാല്‍ ......." - (അതിന്‍റെ സനദില്‍ മുഹദ്ദിസീങ്ങള്‍ كذاب അഥവാ കളവ് പറയുന്നവന്‍ എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ ആളുണ്ട്. അതിനാല്‍ അത് അത്യധികം ദുര്‍ബലമാണ്).
    .
  7. "റജബിലെ ഒരു ദിവസം ആരെങ്കിലും നോമ്പ് പിടിക്കുകയും നാല് റകഅത്ത് പ്രത്യേക നമസ്കാരം നിര്‍വഹിക്കുകയും ചെയ്‌താല്‍ ........" - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  8. "റജബ് ഇരുപത്തിയേഴാം രാവില്‍ ആരെങ്കിലും രാത്രി നിന്ന് നമസ്കരിച്ചാല്‍ ................." - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  9. "റജബ് പകുതിയിലെ രാവില്‍ ആരെങ്കിലും പതിനാല് റകഅത്ത് നമസ്കരിച്ചാല്‍......" - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  10.  "റജബ് ഇരുപത്തിയേഴിനാണ് ഞാന്‍ പ്രവാചകനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത്" - (ഈ ഹദീസ് موضوع അഥവാ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതാണ്).
    .
  11.  "അല്ലാഹുവേ നീ ഞങ്ങള്‍ക്ക് റജബിലും ശഅബാനിലും ബര്‍ക്കത്ത് ചൊരിയേണമേ.. നീ ഞങ്ങള്‍ക്ക് റമളാന്‍ വന്നെത്തിക്കേണമേ" - (ഈ ഹദീസ് ضعيف അഥവാ ദുര്‍ബലമാണ്).
 ഇമാം ഇബ്നു ഹജര്‍ അല്‍അസ്ഖലാനി റഹ്മതുല്ലാഹി അലൈഹി സൂചിപ്പിച്ചത് പോലെ ഇത്തരത്തില്‍ റജബിന്‍റെ മഹത്വം പ്രത്യേകമായി എടുത്ത് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് വന്ന എല്ലാ ഹദീസുകളും ഒന്നുകില്‍ ദുര്‍ബലമോ അല്ലെങ്കില്‍ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ട കളവോ ആണ്.റജബുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇമാം ഇബ്നു ഹജര്‍ റഹ്മതുല്ലാഹി അലൈഹി സമാഹരിച്ച ദുര്‍ബല ഹദീസുകളുടെ എണ്ണം പതിനൊന്നും, മൗളൂആയ കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ട കള്ളഹദീസുകളുടെ എണ്ണം ഇരുപത്തി ഒന്നോളവും ആണ്. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: "റജബ് മാസത്തിന്‍റെ ശ്രേഷ്ഠതയോ, റജബ് മാസത്തില്‍ നോമ്പെടുക്കുന്നതിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയോ, അതില്‍ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേകമായ ദിവസത്തിലെ നോമ്പിന്‍റെ പ്രത്യേകതയോ സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷമായി വന്ന ഹദീസുകള്‍ എല്ലാം തന്നെ രണ്ട് ഇനങ്ങളാണ്: ഒന്ന് ദുര്‍ബലവും മറ്റൊന്ന് കെട്ടിച്ചമക്കപ്പെട്ടതും"

മൂന്നാമതായി: റജബ് മാസത്തിന് മറ്റു മാസങ്ങള്‍ക്കില്ലാത്ത പ്രത്യേകമായ ശ്രേഷ്ഠത കല്‍പിക്കലും അതില്‍ പ്രത്യേക ആചാരങ്ങള്‍ അനുഷ്ടിക്കലും  ജാഹിലിയാ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രവര്‍ത്തിയാണ്:

ഉമര്‍ ബ്നുല്‍ ഖത്താബ് (റ) വില്‍ നിന്നും ഇമാം ഇബ്നു അബീ ശൈബ റഹിമഹുല്ലാഹ് ഉദ്ദരിക്കുന്നു: " റജബ് ജാഹിലിയത്തിലെ ആളുകള്‍ മഹത്വവല്‍ക്കരിച്ചിരുന്ന മാസമാണ്. ഇസ്‌ലാം വന്നതിനു ശേഷം അത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു". - [മുസ്വന്നഫ് ഇബ്നു അബീ ശൈബ: 2/ 345].

നാലാമതായി:
  റജബ് 27ന് ഇസ്റാഅ് മിഅറാജ് ആഘോഷിക്കലും ആ ദിവസം നോമ്പ് പിടിക്കലും ബിദ്അത്തുകളില്‍ പെട്ടതാണ്. 

നബി (സ) യോ, സ്വഹാബത്തോ ആരും തന്നെ അപ്രകാരം ഒരു ദിനം ആഘോഷിച്ചതായി സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

റസൂല്‍ (സ) പറഞ്ഞു: "നമ്മുടെ ഈ മതത്തില്‍ ഇല്ലാത്തതിനെ വല്ലവനും പുതുതായുണ്ടാക്കിയാല്‍ അത് മടക്കപ്പെടുന്നതാണ്" - [ബുഖാരി, മുസ്‌ലിം]. അഥവാ അത് അവന്‍റെ മേല്‍ ശിക്ഷയായി മടങ്ങുന്നതാണ്. കാരണം അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ മതപരമായ എല്ലാ കര്‍മങ്ങളും വിശ്വാസികള്‍ക്ക് പഠിപ്പിച്ചു നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ പഠിപ്പിചിട്ടില്ലാത്ത ആഘോഷങ്ങള്‍ അനുഷ്ടിക്കുക വഴി നബി (സ) ദൗത്യ നിര്‍വഹണത്തില്‍ വീഴ്ച വരുത്തി എന്ന് ആരോപിക്കുംവിധം നബി (സ) അപകീര്‍ത്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് അവര്‍ ചെയ്യുന്നത്.  മിഅ്റാജ് നോമ്പ് അനുഷ്ടിക്കുന്നവരും ഇതില്‍ നിന്നും വ്യത്യസ്ഥമല്ല. കാരണം അങ്ങനെയൊരു നോമ്പ് നബി (സ) പഠിപ്പിച്ചിട്ടില്ല.ഇമാം ഇബ്നു ഹജര്‍ അല്‍ അസ്ഖലാനി റഹിമഹുല്ല പറയുന്നു: "റജബ് മാസത്തിന് പ്രത്യേകമായുള്ള ശ്രേഷ്ഠതയോ, അതില്‍ പ്രത്യേകം നോമ്പ് നോല്‍ക്കുന്നതോ, അതിലെ പ്രത്യേക ദിവസങ്ങള്‍ തിരഞ്ഞെടുത്ത് നോമ്പ് നോല്‍ക്കുന്നതോ, അതിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക രാവില്‍ രാത്രി നമസ്കാരം നിര്‍വഹിക്കുന്നതോ സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തെളിവ് പിടിക്കാന്‍ കൊള്ളാവുന്ന ഒരു ഹദീസും റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല." - [ تبيين العجب بما ورد في فضل رجب - ص9].

അഞ്ചാമതായി:  റജബ് മാസത്തില്‍ പ്രത്യേകം ഉംറ ചെയ്യല്‍. ഉംറ ഏത് മാസങ്ങളിലും നിര്‍വഹിക്കാവുന്നതാണ്. എന്നാല്‍ റജബ് മാസത്തിലെ ഉംറക്ക് പ്രത്യേക പുണ്യമുണ്ട് എന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഉംറ കര്‍മം നിര്‍വഹിക്കുന്നത് ബിദ്അത്തുകളില്‍ പെട്ടതാണ്. മാത്രമല്ല റജബ് മാസത്തില്‍ പ്രത്യേകമായി ഉംറ കര്‍മം നിര്‍വഹിക്കുന്ന ആളുകള്‍ക്ക് റസൂല്‍ (സ) യുടെ പത്നി മഹതിയായ ഉമ്മുല്‍ മുഅ്മിനീന്‍ ആയിശ (റ) തന്നെ മറുപടി നല്‍കിയിട്ടുമുണ്ട്. ഇമാം ബുഖാരിയും ഇമാം മുസ്‌ലിമും മഹതിയായ ആയിശ (റ) യില്‍ നിന്നും ഉദ്ദരിക്കുന്നു:
ما اعتمر رسول الله صلى الله عليه وسلم في رجب قط

"റസൂല്‍ (സ) ഒരിക്കലും റജബ് മാസത്തില്‍ ഉംറ നിര്‍വഹിച്ചിട്ടില്ല" - [ബുഖാരി: 1776, മുസ്‌ലിം: 1255].

ഇമാം നവവി റഹിമഹുല്ലയുടെ ശിഷ്യന്മാരില്‍ പ്രഗല്‍ഭനായ ഇബ്നുല്‍ അത്ത്വാര്‍ റഹിമഹുല്ല പറയുന്നു:

" ومما بلغني عن أهل مكة زادها الله شرفاً اعتياد كثرة الاعتمار في رجب , وهذا مما لا أعلم له أصلاً , بل ثبت في حديث أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ( عمرة في رمضان تعدل حجة ) "

"മക്കക്കാരെക്കുറിച്ച് അവര്‍ റജബ് മാസത്തില്‍ ധാരാളമായി ഉംറ കര്‍മം നിര്‍വഹിക്കുന്നത് എനിക്കറിയാന്‍ സാധിച്ചു. അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമുള്ളതായി എനിക്കറിയില്ല. "ആരെങ്കിലും റമളാനില്‍ ഒരു ഉംറ നിര്‍വഹിച്ചാല്‍ അത് ഹജ്ജ് നിര്‍വഹിച്ചതുപോലെയാണ്" എന്നാണ് നബി (സ) യില്‍ നിന്നും സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്".

ഉംറക്ക് മറ്റു മാസങ്ങളേക്കാള്‍ പ്രത്യേകമായ ശ്രേഷ്ഠത പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്‌ റമളാനിനും, ശവാല്‍, ദുല്‍ഖഅദ, ദുല്‍ഹിജ്ജ എന്നീ ഹജ്ജ് മാസങ്ങള്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മൂന്ന്‍ മാസങ്ങള്‍ക്കുമാണ്.

ആറാമതായി: 
 (صلاة الرغائب) ആഗ്രഹ സഫലീകരണ നമസ്കാരം ഇതും റജബ് മാസത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിലര്‍ ഉണ്ടാക്കിയ അനാചാരമാണ്. ഇമാം നവവി പറയുന്നു: 

الصلاة المعروفة بصلاة الرغائب , وهي ثنتا عشرة ركعة تصلى بين المغرب والعشاء ليلة أول جمعة في رجب , وصلاة ليلة نصف شعبان مائة ركعة وهاتان الصلاتان بدعتان ومنكران قبيحتان ولا يغتر بذكرهما في كتاب قوت القلوب , وإحياء علوم الدين , ولا بالحديث المذكور فيهما فإن كل ذلك باطل ، ولا يغتر ببعض من اشتبه عليه حكمهما من الأئمة فصنف ورقات في استحبابهما فإنه غالط في ذلك , وقد صنف الشيخ الإمام أبو محمد عبد الرحمن بن إسماعيل المقدسي كتابا نفيسا في إبطالهما فأحسن فيه وأجاد رحمه الله 

" സ്വലാത്തുര്‍ റഗാഇബ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന (ആഗ്രഹസഫലീകരണ) നമസ്കാരം, അതായത് റജബ് മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ജുമുഅ ദിവസം മഗ്രിബിനും ഇഷാക്കും ഇടയില്‍ നമസ്കരിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ട് റകഅത്ത് നമസ്കാരം, അതുപോലെ ശഅബാന്‍ പതിനഞ്ചിന് നമസ്കരിക്കുന്ന നൂറ് റകഅത്ത് നമസ്കാരം ഇവ രണ്ടും ബിദ്അത്താണ്. അവ അങ്ങേയറ്റം വലിയ തിന്മയും  മ്ലേച്ചവുമാണ്. 'ഖൂതുല്‍ ഖുലൂബ്' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലോ, 'ഇഹ്'യാ ഉലൂമുദ്ദീന്‍' എന്ന ഗ്രന്ധത്തിലോ അവ പരാമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നതിനാലോ, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹദീസ് കണ്ടോ ആരും തന്നെ വഞ്ചിതരാവേണ്ടതില്ല. അവയെല്ലാം തന്നെ ബാത്വിലാണ്. അതുപോലെ അതിന്‍റെ മതവിധി വ്യക്തമല്ലാത്തതിനാല്‍ അത് പുണ്യകരമാണ് എന്ന നിലക്ക് കൃതിയെഴുതിയ ഇമാമീങ്ങളുടെ വാക്കുകള്‍ കണ്ടും ആരും വഞ്ചിതരാകേണ്ട. കാരണം അവര്‍ക്ക് ആ വിഷയത്തില്‍ തെറ്റുപറ്റിയിരിക്കുന്നു. ശൈഖ് ഇമാം അബൂ മുഹമ്മദ്‌ അബ്ദു റഹ്മാന്‍ ബ്ന്‍ ഇസ്മാഈല്‍ അല്‍ മഖ്ദിസി ആ രണ്ട് നമസ്കാരങ്ങളും (ബിദ്അത്തും) വ്യാജവുമാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് വളരെ വിലപ്പെട്ട ഒരു ഗ്രന്ഥം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. വളരെ നല്ല രൂപത്തില്‍ വസ്തുനിഷ്ഠമായി അദ്ദേഹം ആ രചന നിര്‍വഹിച്ചിരിക്കുന്നു. അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് കരുണ ചെയ്യട്ടെ." - [അല്‍മജ്മൂഅ് : 3/548]. 

ഏഴാമതായി: (عتيرة رجب) അഥവാ റജബ് മാസത്തിലെ അറവ്. ജാഹിലിയാ കാലഘട്ടത്തിലെ ആളുകള്‍ ഉളുഹിയത്ത് പോലെ റജബ് മാസത്തില്‍ അനുഷ്ടിച്ച് പോന്നിരുന്ന ഒരാചാരമായിരുന്നു 'അതീറതു റജബ്' അഥവാ റജബ് മാസത്തിലെ അറവ്. ഇസ്‌ലാം വന്നതിനു ശേഷം ഈ അനുഷ്ടാനം നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന വിഷയത്തില്‍ പണ്ഡിതന്മാര്‍ക്കിടയില്‍ അഭിപ്രായ ഭിന്നതയുണ്ട്. അത് അനുവദിക്കുന്നതായും, വിരോധിക്കുന്നതായും വന്ന ഹദീസുകള്‍ ആണ് ഈ അഭിപ്രായഭിന്നത ഉണ്ടാകാന്‍ കാരണം.

വ്യത്യസ്ഥ അഭിപ്രായങ്ങളാണ് പ്രസ്തുത വിഷയത്തില്‍ ഫുഖഹക്കള്‍ക്ക് ഉള്ളത്.  

ഒന്നാമത്തെ അഭിപ്രായം അത് പുണ്യകരമാണ്. മഹാനായ ഇമാം ശാഫിഇ റഹിമഹുല്ല ഈ അഭിപ്രായക്കാരനാണ്. അതിന് അദ്ദേഹം തെളിവ് പിടിച്ച ഹദീസുകള്‍  ഇപ്രകാരമാണ്:

عن عمرو بن شعيب عن أبيه عن جده أن النبي صلى الله عليه وسلم سئل عن َالْعَتِيرَةُ فقَالَ : ( الْعَتِيرَةُ حَقٌّ )

അംറു ബ്നു ശുഐബ് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പിതാവില്‍ നിന്നും അദ്ദേഹം തന്‍റെ പിതാവില്‍ നിന്നും ഉദ്ദരിക്കുന്നു: നബി (സ) യോട് അതീറയെക്കുറിച്ച് (അഥവാ റജബ് മാസത്തിലെ അറവിനെക്കുറിച്ച്) ചോദിക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അതീറ സത്യമാണ്." - [മുസ്നദ് അഹ്മദ്: 6674, നസാഇ: 4225, അല്‍ബാനി: ഹദീസ് ഹസന്‍, സ്വഹീഹുല്‍ ജാമിഅ്: 4122].

അതുപോലെ: 

عن مِخْنَفِ بْنِ سُلَيْمٍ قَالَ : كُنَّا وُقُوفًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ : ( يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَى كُلِّ أَهْلِ بَيْتٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُضْحِيَّةٌ وَعَتِيرَةٌ . هَلْ تَدْرُونَ مَا الْعَتِيرَةُ ؟ هِيَ الَّتِي تُسَمُّونَهَا الرَّجَبِيَّةَ  

മിഖ്നഫ് ബ്ന്‍ സുലൈം പറഞ്ഞു: ഞങ്ങള്‍ നബി (സ) യോടൊപ്പം അറഫയില്‍ ആയിരിക്കുന്ന വേളയില്‍ അദ്ദേഹം പറയുന്നതായി ഞാന്‍ കേട്ടു: അല്ലയോ ജനങ്ങളേ, എല്ലാ വര്‍ഷവും, എല്ലാ വീട്ടുകാരുടെ മേലും ഉളുഹിയത്തും, അതീറയും ബാധകമാണ്. അതീറ എന്നാല്‍ എന്തെന്ന് നിങ്ങള്‍ക്കറിയുമോ ?. അതാണ്‌ നിങ്ങള്‍ റജബിയ്യ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്." - [അബൂദാവൂദ്: 2788, തിര്‍മിദി: 1518. അല്‍ബാനി: ഹദീസ് ഹസന്‍].

രണ്ടാമത്തെ അഭിപ്രായം: അത് നിഷിദ്ധമാണ്. കാരണം അത് കല്പിച്ചതിന് ശേഷം പിന്നീട് നബി (സ) അത് വിലക്കിയിട്ടുള്ളതിനാല്‍ അത് 'നസ്ഖ്' ചെയ്യപ്പെട്ടു അഥവാ അത് പിന്നീട് നബി (സ) വിരോധിച്ചു എന്നതാണ് ഇപ്രകാരം അഭിപ്രായപ്പെട്ടവര്‍ പരാമര്‍ശിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതിനായി അവര്‍ തെളിവ് ഉദ്ദരിച്ചത്:

 عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ( لا فَرَعَ وَلا عَتِيرَةَ ) 

അബൂ ഹുറൈറ (റ) നിവേദനം: "ഫറഓ, അതീറയോ (മതത്തില്‍) ഇല്ല" - [ബുഖാരി: 5474, മുസ്‌ലിം: 1976].
 
അതുപോലെ അവരുടെ തെളിവാണ്:

من تشبه بقوم فهو منهم

 നബി (സ) അരുളി: "ആരെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും ഒരു സമുദായവുമായി സാദൃശ്യം വച്ചുപുലര്‍ത്തിയാല്‍ അവന്‍ അവരില്‍പ്പെട്ടവനാണ്" - [അബൂദാവൂദ്: 4031]. അതീറ എന്നത് ജാഹിലിയാ കാലഘട്ടത്തിലെ ആചാരമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അത് നബി (സ) പിന്നീട് വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്. അത് പ്രവര്‍ത്തിക്കുക എന്നത് ജാഹിലിയത്തിലെ ആളുകളോട് സാമ്യം പുലര്‍ത്തലാണ്.


ഇമാം നവവി റഹിമഹുല്ല തന്‍റെ സ്വഹീഹ് മുസ്‌ലിമിന്‍റെ ശറഹില്‍ ഇമാം ഖാളി ഇയാളില്‍ നിന്നും ഉദ്ദരിക്കുന്നു:

" إن الأمر بالعتيرة منسوخ عند جماهير العلماء " 

"അതീറ നിര്‍വഹിക്കാനുള്ള കല്പന ബഹുപൂരിപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാരുടെ പക്കലും 'നസ്ഖ്' ചെയ്യപ്പെട്ട അഥവാ പിന്കാലത്ത് ദുര്‍ബലപ്പെടുത്തപ്പെട്ട നിയമമാണ്" - [ശറഹു മുസ്‌ലിം: 13/37]. 

ശാഫിഈ മദ്ഹബിലെ മറ്റു ചില പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം അത് പുണ്യകരമോ വെറുക്കപ്പെട്ടതോ അല്ല എന്ന് ഇമാം നവവി തന്‍റെ അല്‍മജ്മൂഇല്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [8/445]. 

അതീറയെപ്പറ്റി പരാമര്‍ശിക്കുന്ന ഹദീസുകള്‍ ഉദ്ദരിച്ച ശേഷം ഇമാം ഇബ്നുല്‍ മുന്‍ദിര്‍ റഹിമഹുല്ല പറയുന്നു:  

وَقَدْ كَانَتْ الْعَرَب تَفْعَل ذَلِكَ فِي الْجَاهِلِيَّة ، وَفَعَلَهُ بَعْض أَهْل الإِسْلام , فَأَمَرَ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهِمَا ثُمَّ نَهَى عَنْهُمَا رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ : ( لا فَرَع وَلا عَتِيرَة ) فَانْتَهَى النَّاس عَنْهُمَا لِنَهْيِهِ إِيَّاهُمْ عَنْهُمَا

"അറബികള്‍ അത് ജാഹിലിയ്യാ കാലഘട്ടത്തില്‍ ചെയ്യാറുള്ള ഒരു കാര്യമായിരുന്നു.  മുസ്‌ലിമീങ്ങളില്‍പ്പെട്ട ചിലരും അത് പ്രവര്‍ത്തിച്ചു. അപ്പോള്‍ നബി (സ) ആദ്യം അവ കല്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവ വിലക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഫറഓ അതീറയോ ഇല്ല". നബി (സ) വിലക്കിയത് കാരണത്താല്‍ ആളുകള്‍ അവ രണ്ടും ഉപേക്ഷിച്ചു." 
ഇതില്‍ പ്രബലമായ അഭിപ്രായമായി മനസ്സിലാക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നത് അത് 
പിന്കാലത്ത് നസ്ഖ് ചെയ്യപ്പെട്ടു എന്നതാണ്. എന്നാല്‍ നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച ഹദീസുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ അതാരെങ്കിലും നിര്‍വഹിച്ചാല്‍ അത് ബിദ്അത്ത് എന്ന് പറയാന്‍ സാധിക്കില്ല. കാരണം ആ വിഷയത്തില്‍ പ്രാമാണികമായ അഭിപ്രായ ഭിന്നത നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അല്ലാഹുവാണ് കൂടുതല്‍ അറിയുന്നവന്‍. 

എട്ടാമാതായി: റജബിലുള്ള പ്രത്യേക പ്രാര്‍ത്ഥന എന്ന നിലക്ക് പറയപ്പെടുന്ന:

اللهم بارك لنا في رجب وشعبان وبلغنا رمضان 

"അല്ലാഹുവേ നീ ഞങ്ങള്‍ക്ക് റജബിലും, ശഅബാനിലും അനുഗ്രഹം ചൊരിയുകയും, ഞങ്ങള്‍ക്ക് നീ റമളാന്‍ വന്നെത്തിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ"

ഇത് ഉദ്ദരിക്കപ്പെട്ടത് ഇമാം അഹ്മദ് റഹിമഹുല്ലയുടെ മകന്‍ (زوائد المسند) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ (2346) നമ്പര്‍ ഹദീസായും, ഇമാം ത്വബറാനി തന്‍റെ (الأوسط) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ (3939) നമ്പര്‍ ഹദീസായും, ഇമാം ബൈഹഖി തന്‍റെ ശുഅബില്‍ (3534) നമ്പര്‍ ഹദീസായുമാണ്.

സാഇദ ബ്നു അബീ റുഖാദ് ഈ ഹദീസ് സിയാദ് അന്നുമൈരി എന്നയാളില്‍ നിന്നും അദ്ദേഹം അനസ് ബ്ന്‍ മാലിക്ക് (റ) വില്‍ നിന്നുമാണ് അത് ഉദ്ദരിക്കുന്നത്. ഹദീസ് ഇപ്രകാരമാണ്:

كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ رَجَبٌ قَالَ: ( اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي رَجَبٍ، وَشَعْبَانَ، وَبَلِّغْنَا رَمَضَانَ )

"റജബ് മാസം പ്രവേശിച്ചാല്‍ നബി (സ) ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു:  അല്ലാഹുവേ നീ ഞങ്ങള്‍ക്ക് റജബിലും, ശഅബാനിലും അനുഗ്രഹം ചൊരിയുകയും, ഞങ്ങള്‍ക്ക് നീ റമളാന്‍ വന്നെത്തിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ"

ഇതിന്‍റെ സനദ് ളഈഫാണ്. ഈ ഹദീസിന്‍റെ സനദില്‍ ഉള്ള സിയാദ് അന്നുമൈരി എന്നയാള്‍ 'ളഈഫ്' അഥവാ ഹദീസ് നിദാനശാസ്ത്രപ്രകാരം ദുര്‍ബലനാണ്. ഇമാം ഇബ്നു മഈന്‍ ഇയാള്‍ ദുര്‍ബലനാണ് എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇമാം അബൂ ഹാതിം: ഇയാളെ തെളിവ്പിടിക്കാന്‍ കൊള്ളില്ല എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ ഇനം ഇബ്നു ഹിബ്ബാന്‍ ഇയാളെ ദുര്‍ബലന്മാരുടെ ഗണത്തില്‍ എണ്ണുകയും 'ഇയാളുടെ ഹദീസുകള്‍ കൊണ്ട്  തെളിവ് പിടിക്കാന്‍  പാടില്ല' എന്ന് പറയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. - [ميزان الإعتدال : 2 /91] നോക്കുക.

ഇനി ഇയാളില്‍ നിന്ന് ഈ ഹദീസ് ഉദ്ദരിച്ച സാഇദ ബ്നു അബീ റുഖാദ് ആകട്ടെ ഇയാളെക്കാള്‍ ദുര്‍ബലനാണ്. അയാള്‍ 'മുന്‍കറുല്‍ ഹദീസ്' ആണെന്ന് ഇമാം ബുഖാരിയും ഇമാം നസാഇയും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

മാത്രമല്ല ഒരുപറ്റം മുഹദ്ദിസീങ്ങള്‍ ഈ ഹദീസ് ദുര്‍ബലമാണ് എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഇമാം നവവി തന്‍റെ 'അല്‍അദ്കാര്‍' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ ഇത് ദുര്‍ബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (പേജ്: 189). അതുപോലെ ഇബ്നു റജബ് തന്‍റെ 'ലത്വാഇഫുല്‍ മആരിഫ്' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും (പേജ്: 121)
 ശൈഖ് അല്‍ബാനി തന്‍റെ 'ളഈഫുല്‍ ജാമിഅ്' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും (ഹദീസ്: 4395) ഈ ഹദീസ് ദുര്‍ബലമാണ് എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഇമാം ഇബ്നു ഹജര്‍ അല്‍ ഹൈതമി റഹിമഹുല്ല ഈ ഹദീസിനെ സംബന്ധിച്ച് പറയുന്നു: 

" رَوَاهُ الْبَزَّارُ وَفِيهِ زَائِدَةُ بْنُ أَبِي الرُّقَادِ قَالَ الْبُخَارِيُّ: مُنْكَرُ الْحَدِيثِ، وَجَهَّلَهُ جَمَاعَةٌ " 

 "ഇമാം ബസാര്‍ അതുദ്ദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്‍റെ സനദില്‍ സാഇദ ബ്നു അബീ റുഖാദ് എന്ന് പറയുന്നയാളുണ്ട്. അയാള്‍ 'മുന്‍കറുല്‍ ഹദീസ്' ആണ്. അയാള്‍ മജ്ഹൂലായ ആളാണ്‌ എന്നും ചിലര്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്" - [مجمع الزوائد : 2/165].

അതുകൊണ്ടുതന്നെ അപ്രകാരമുള്ള ഒരു പ്രത്യേകം ദുആ റസൂല്‍ (സ) യില്‍ നിന്നും സ്ഥിരപ്പെട്ടു വന്നതായി സ്വഹീഹായ ഹദീസുകള്‍ ഒന്നും തന്നെ കാണാന്‍ സാധിക്കില്ല. അതിനാല്‍ അപ്രകാരം പ്രത്യേകം ദുആ റജബ് മാസവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അനുഷ്ടിക്കുന്നതും നിഷിദ്ധമാണ്.  

........................... ....................

അതുകൊണ്ട് എന്‍റെ ലേഖനം വായിക്കുന്ന ഓരോ മുസ്‌ലിമിനോടും പറയാനുള്ളത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂലിനെ പിന്തുടരുക എന്നതാണ് രക്ഷയുടെ മാര്‍ഗം. അതുമാത്രമാണ് രക്ഷയുടെ മാര്‍ഗം. അല്ലാഹുവോടും അവന്‍റെ റസൂലിനോടും ഇഷ്ടവും കൂറുമുള്ളവര്‍ ചെയ്യേണ്ടത് അതാണ്‌. അല്ലാഹു സുബ്ഹാനഹു വ തആല പറയുന്നത് നോക്കൂ:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

"(നബിയേ,) പറയുക: നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ എന്നെ നിങ്ങള്‍ പിന്തുടരുക. എങ്കില്‍ അല്ലാഹു നിങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുകയും നിങ്ങളുടെ പാപങ്ങള്‍ പൊറുത്തുതരികയും ചെയ്യുന്നതാണ്‌. അല്ലാഹു ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും കരുണാനിധിയുമത്രെ." - [ആലുഇംറാന്‍: 31].

അതെ നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിനെ പിന്തുടരുവിന്‍. എങ്കില്‍ അല്ലാഹു നിങ്ങളെയും സ്നേഹിക്കും. മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്‍റെ ദീനില്‍ അല്ലാഹു പഠിപ്പിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ആചാരങ്ങള്‍ കടത്തിക്കൂട്ടിയാല്‍ അതി ഭയാനകമായ ശിക്ഷയായിരിക്കും അവനെ കാത്തിരിക്കുന്നത്. ഹൗളില്‍ നിന്ന് പാനീയം ലഭിക്കാതെ ആട്ടിയോടിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തിലാണ് അല്ലാഹുവിന്‍റെ റസൂല്‍ ബിദ്അത്തുകാരെ എന്നിയിട്ടുള്ളത്. അല്ലാഹു നമ്മെയും നമ്മുടെ കുടുംബത്തെയും കാത്തു രക്ഷിക്കുമാറാകട്ടെ....

അല്ലാഹുവാണ് കൂടുതല്‍ അറിയുന്നവന്‍.....


അബ്ദുറഹ്മാൻ അബ്ദുല്ലത്തീഫ് പി. എൻ